حجت‌الاسلام فاضلی: بی‌دینی، محصول عرفان‌های کاذب

خلاصه:
نویسنده حوزه دین و اندیشه درباره عرفان‌های نوظهور و کاذب گفت: این نوع عرفان‌ها به معنای واقعی کلمه، عرفان نیستند و تنها بازاری‌اند که به نام عرفان باز شده و محصول تعلیمات آنها نیز فاصله گرفتن از دین و عرفان ناب تاریخی و انسانی است.

حجت‌الاسلام قادر فاضلی در گفت‌وگو با خبرگزاری ایبنا، اظهار داشت: عرفان ناب تعریفی با مبنای تاریخی دارد و آنچه در عرفان شرق و غرب مطرح می‌شود، در این نوع عرفان‌ها مطرح نیست.

وی افزود: این نوع عرفان‌ها اغلب از کشورهای غربی و برخی کشورهای شرقی نظیر هند و چین شروع شده‌اند و محصول تعلیمات آنها، فاصله گرفتن از عرفان ناب تاریخی ـ انسانی و ترویج بی‌دینی است.

حجت‌الاسلام فاضلی درباره اهداف این عرفان‌های کاذب گفت: اهداف این عرفان‌ها به دو گروه فردی و اجتماعی تقسیم می‌شوند. کسانی که دست‌اندرکار این مکاتبند، اغلب خودشان را سکان‌دار این کشتی معرفی کرده‌اند و بیشتر از این که آموزه‌ای داشته باشند، خودنمایی می‌کنند.

وی با اشاره به این که بخش دیگر اهداف این عرفان‌ها، اهداف اجتماعی است، عنوان کرد: پشتوانه این مکاتب و عرفان‌ها برخی کشورهای غربی‌اند و از اهداف جهانی آنها می‌توان به ایجاد بازاری برای دوری مردم از دین اشاره کرد، زیرا از دیرباز صاحبان عرفان‌های الهی و دینی با دولت‌های استکباری رابطه خوبی نداشته‌اند، اما عرفان‌های نوظهور و کاذب، جبهه‌ای برای درهم شکستن باورهای دینی‌اند و مروجان آنها سایت‌های گوناگونی نیز برای ترویج این اندیشه‌ها ایجاد کرده‌اند.

نویسنده کتاب‌های عرفانی درباره علت گرایش برخی افراد به این عرفان‌ها اظهار داشت: این‌ها هیچ‌گونه مبنای معتبری ندارند و بیشتر با طبع حیوانی سازگارند. صاحبان چنین عرفان‌هایی در صدد ترویج اندیشه‌های ضد دین‌اند و بر پایه «هر چه ‌خواهی کن» استوارند. این عرفان‌ها برای برخی افراد که به دنبال زندگی سطحی و به‌نوعی بی‌قیدند، جذابند.

وی درباره مخاطبان اصلی این عرفان‌ها عنوان کرد: پایه‌گذاران و مروجان این‌ها اغلب نسل جوان را مخاطب اصلی خود می‌دانند، زیرا این عرفان‌ها بنگاهی برای تبلیغ و ترویج غریزه‌ جنسی و بی‌دینی میان جوامع گوناگون‌اند. البته برخی جوانان که پایه تربیت دینی استواری ندارند، به این سو کشیده می‌شوند، زیرا می‌بینند کارهایی که به لحاظ دینی گناه به حساب می‌آیند، در این مکاتب به راحتی ترویج می‌شوند.

حجت‌الاسلام فاضلی افزود: طیفی از افراد مسن که یا لاابالی‌اند یا با تعالیم دینی ارتباط نزدیک ندارند نیز مشتری این عرفان‌های کاذبند. همچنین عده‌ای به این سمت گرایش پیدا می‌کنند جون «عرفان» کلمه به اصطلاح دهان‌پرکنی است و بسیاری از افراد دوست دارند عارف باشند! در این میان، افراد ساده‌لوح و مستضعفان فکری زود‌تر گمراه می‌شوند و به سوی عرفان‌های کاذب می‌روند.

وی دریاره شیوه مقابله با این عرفان‌های کاذب اظهار داشت: مهم‌ترین راه مقابله با این عرفان‌ها، اطلاع‌رسانی است. باید در کتاب‌ها به طور کامل درباره آن‌ها اطلاع‌رسانی و هویت آنها آشکار شود چون جوانان در ابتدا نمی‌دانند چه دام‌هایی در این راه برای آنها پهن شده است. راه دیگری که در مقابله با این عرفان‌های کاذب می‌توان پیش گرفت، شناخت عرفان اسلامی است که باید با زبان ساده آموزش داده شود. اگر متاعی که خود داریم را درست معرفی کنیم، دیگر جوانان آن را از بیگانه طلب نمی‌کنند.

نویسنده کتاب «آب و سراب» گفت: رسالتی که بر عهده اهل قلم قرار دارد، این است که عرفان اسلامی را در قالب کتاب‌های درسی ساده‌نویسی کنند و پله پله با توجه به سن دانش‌آموزان آن را افزایش دهند. راه دیگر، استفاده از قالب‌های گوناگون نوشتاری در کتاب‌های فلسفه است. در حقیقت می‌توان موضوعات عرفانی را در قالب داستان و رمان نوشت. البته این کار آسان نیست زیرا نویسنده این قبیل کتاب‌ها باید هم بر حوزه فلسفه و عرفان تسلط کافی داشته باشد، هم سابقه ادبی داشته باشد تا بتواند اثری قوی و قابل توجه ارایه کند.

حجت‌الاسلام فاضلی با اشاره به وجود برخی ضعف‌ها در ارایه عرفان اسلامی به زبان ساده گفت: در این زمینه کار به دست کاردان نیافتاده و عده‌ای از این خلاء در فضای عرفان سوء استفاده می‌کنند. از سوی دیگر افرادی که کتاب‌های این حوزه را عرضه می‌کنند، زبان نهی را نمی‌شناسند و نمی‌دانند اکنون زبان نهی، کشش ندارد. همچنین این متون در سطح بسیار بالایی ارایه می‌شوند که برای همگان قابل درک نیستند. عدم تبلیغ و اطلاع‌رسانی دقیق نیز از دلایلی اند که باعث ناآگاهی جوانان از حوزه عرفان اسلامی می‌شوند.

وی درباره نحوه آشنایی‌اش با این عرفان‌های کاذب و دلایل نقد آنها عنوان کرد: از طریق دانشجویانم با این نوع عرفان‌ها آگاه و متوجه گرایش جوانان به این سو شدم و پس از انجام بررسی‌های لازم در این زمینه، به نقد آنها پرداختم. همچنین در مباحثه‌هایی که با دانشجویان در این زمینه انجام دادم، سعی کردم آنها را با عرفان اسلامی آشنا کنم. اکنون این افراد، دانش خودشان را بسیار بالاتر و غنی‌تر از اطلاعات این عرفان‌های کاذب می‌دانند.

نویسنده حوزه دین و اندیشه در پایان اظهار داشت: در عرفان اسلامی منابع بسیار مهمی نظیر قرآن، نهج‌البلاغه و مثنوی را داریم و از آیات فلسفی آنها بهره می‌گیریم. تنها ضعفی که در این زمینه وجود دارد، ضعف ارتباط و اطلاع‌رسانی در زمینه معرفی آثار این حوزه است.

"جریان شناسی عرفانهای جدید و معنویت های نوظهور" حجت الاسلام حمیدرضا مظاهری سیف، "جهان تاریک" حمید کریمی، "درآمدی بر عرفان حقیقی و عرفانهای کاذب" حجت الاسلام احمدحسین شریفی و "آفتاب و سایه ها" حجت الاسلام محمدتقی فعالی هم از دیگر کتابهای مرتبط دیگر نقد جریان های عرفان های جدید و معنویت های نوظهور هستند که در مراکز نمایندگی و توزیع دفتر نشر معارف و فروشگاه اینترنتی پاتوق کتاب توزیع می شوند.