خاطرات دکتر ولایتی

خلاصه:
کتاب "روزگاری شد که" خاطرات علی اکبرولایتی، مشاور رهبر معظم انقلاب در امور بین الملل و رئیس انجمن قلم ایران منتشر شد. این کتاب با موضوع خاطرات و تاریخ دستگاه دیپلماسی در سالهای 60تا 64 مطابق با چهار سال اول فعالیت نویسنده در وزارت خارجه است که از سوی مرکز چاپ و نشر وزارت امور خارجه منتشر شده است.

ولایتی درباره چگونگی و علل نشر آن در سایت شخصی خودآاورده است:
یکى از سنت هاى رایج در بین دیپلمات ها، خاطره نویسى پس از فراغت از مسئولیت مستقیم اجرائى در حوزه سیاست است که طبیعتاً اینجانب نیز مستثنى از این قاعده نیستم .
آغاز تصدّى اینجانب در وزارت خارجه در تاریخ 25 آذر ماه 1360بودکه تا 31 مرداد ماه 1376 به درازا کشید و عملاً 4 دوره 4 ساله در زمان ریاست جمهورى آیت ا... خامنه اى و آیت ا.. هاشمى رفسنجانى مسئولیت سیاست خارجى را بر عهده داشتم. در تمام این 4 دوره از حمایت مستقیم رهبرى انقلاب برخوردار بودم. یکبار که خدمت حضرت امام خمینى قدس سره عرض کردم؛ اگر موافقت بفرمایید اینجانب کنار روم؟ ایشان فرمودند«اگر شما کنار روید در دنیا خواهند گفت که سیاست خارجى ایران تغییر کرده است(واین به مصلحت نیست)». و حمایت حضرت آیت ا...خامنه اى از اینجانب چه در دوره ریاست جمهورى و چه در دوره رهبرى معظم له بر کسى پوشیده نیست . وزارت خارجه زمانى تحویل اینجانب شد که رؤساى رده بالاى(قبل از انقلاب آن) آن یا گریخته بودند و یا دستگیر شده و یا حداقل پاکسازى شده بودند. در سراسر دنیا فقط 9 نفر سفیر داشتیم، با تشویق بیگانه ها و عوامل بیگانه به طور مستمر و مکرر مسئولینى از سفارت خانه هاى ما براى ایجاد فضاى منفى تبلیغاتى علیه نظام نوپاى جمهورى اسلامى به اصطلاح به کشورهاى دیگر بخصوص غربیها پناهنده مى شدند.
به دلیل اهمیت وزارت خارجه،صاحبان سلایق مختلف سیاسى درکشور،در صدد بودند که حتى الامکان سمت و سوى وزارت خارجه بعد از انقلاب به طرف خط و ربط سیاسى آنها باشد. بارزترین مصداق این کش و واکش بین بنى صدر(رییس جمهور وقت) و مرحوم شهید رجائى (نخست وزیر وقت ) بود که منجر به تأخیر انتخاب وزیرخارجه شد تا اینکه مجلس اول طرحى را تصویب کرد که در صورت عدم توافق رئیس جمهور و نخست وزیر در امر تعیین وزیر، به طور موقت، نخست وزیر بتواند سرپرستى آن وزارت خانه را به عهده گیرد و بر همین اساس مرحوم رجائى خود سرپرستى وزارت خارجه را بر عهده گرفت و بعد از فرار بنى صدر و انتخاب شهید رجائى به ریاست جمهورى و شهید دکتر باهنر به نخست وزیرى، آقاى مهندس موسوى در وزارت خارجه منصوب شدو پس از واقعه تأسف بار هشتم شهریور و شهادت همزمان رییس جمهور وقت و نخست وزیر و انتخاب حضرت آیت ا.. خامنه اى به ریاست جمهورى ، اینجانب به عنوان نخست وزیر از سوى ایشان جهت اخذ رأى تمایل به مجلس معرفى شدم که راى کافى را به دست نیاوردم و متعاقباً آقاى مهندس موسوى معرفى شدند و راى آوردند و مدتى با حفظ سمت، سرپرستى وزارت خارجه را براى خود حفظ کردند تا در تاریخ 25/9/65، اینجانب را به عنوان وزیر خارجه به مجلس معرفى کردند که پس از کسب رأى اعتماد به وزارت امور خارجه رفتم که در این سمت تا پایان دولت آیت ا... هاشمى رفسنجانى باقى ماندم و پس از انتخابات 1376 و آغاز دولت جناب آقاى خاتمى از وزارت خارجه کنار رفتم، هر چند که جناب آقاى خاتمى مصرانه از من خواستند که به عنوان وزیر بهداشت در کابینه ایشان بمانم .
روز 31 مرداد 1376 از وزارت خارجه کنار رفتم و همانشب حکم مقام معظم رهبرى را مبنى بر انتصاب اینجانب به عنوان مشاور امور بین الملل حضرت ایشان از صدا و سیما منتشر کردند که تاکنون توفیق ادامه خدمت در این عرصه را دارم.
از زمان تصدى اینجانب در وزارت خارجه همواره دغدغه ثبت خاطرات را داشتم که شاید به علت کثرت و تراکم فشار کار در وزارت خارجه که از یکسو در جهت بازسازى آن وزارت و از سوى دیگر شکل دهى سیاست خارجى در چارچوب مبانى انقلاب بود و جنگ تحمیلى عراق علیه ایران هم مزید به علت شده بود، موفق نشدم.
بالاخره از سال 1364 خاطره نویسى را شروع کردم که تا سال1376 ادامه یافت. قریب 3 سال پیش که قراردادى را با اداره کل اسناد وزارت خارجه براى انتشار کتاب خاطرات امضا کردم. در ابتداى امر مشورت هاى زیادى صورت گرفت و سرانجام به این نتیجه رسیدیم که به جاى خاطره نویسى که تعریف خاص و محدوده باریکى دارد، نوعى تاریخ دیپلماسى بنویسیم که از شرح احوالات شخصّیه فراتر باشد و خدمتى به شناخت ریشه هاى سیاست خارجى پس از انقلاب و چگونگى شکل گیرى آن باشد. لیکن چون از سال 60 تا 64 یک خلاء اطلاعاتى داشتیم، از اسناد موجود، نشریات، خاطرات بزرگانى نظیر آیت ا... هاشمى رفسنجانى استفاده کردیم و لذا تصدیق مى کنم که این مجلّد اول، غناى مورد نظر را ندارد که امید است در مجلّدات بعدى با استفاده از خاطرات مکتوب شخصى بتوانم جبران کنم انشاا....

عنوان کتاب "روزگاری که شد " در 4 جلد برگرفته از شعر حافظ است که می گوید :
"روزگاری شد که در می خانه خدمت می کنم / در لباس فقر کار اهل دولت می کنم".

ولایتی پس از پیروزى انقلاب اسلامى، مدتى معاون وزارت بهدارى بود، در دوره اول مجلس به نمایندگى مردم تهران انتخاب شد و سپس به مدت شانزده سال، در دوره هاى ریاست جمهورى حضرت آیت الله خامنه اى و آقاى هاشمى رفسنجانى، به عنوان وزیر خارجه مشغول همکارى بوده و از این حیث، پرسابقه ترین وزیر جمهورى اسلامى به شمار مى آید. خاطرات وی از ان دسته خاطراتی است که نکات بسیاری از تاثیرات انقلاب اسلامی و امام خمینی(ره) بر سیاستمداران جهان را بیان می کند.

از این شخصیت سیاسی و فرهنگی، کتابهایی در زمینه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی در فروشگاههای دفتر نشر معارف موجود و قابل تهیه است.