اسرار فدک

معرفي:
نخستین‌ سؤالی‌ که‌ مسألة‌ «فدک‌» در ذهن‌ها ایجاد می‌کند، آن‌ است‌ که‌ چرا «غصب‌ فدک‌» در میان‌ غصب‌هایی‌که‌ از حقوق‌ اهل‌بیت‌ (ع) : شده‌ شاخص‌ است‌ و اهمیت‌ آن‌ در کدام‌ نقطه‌ نهفته‌ است‌؟ چرا امیرالمؤمنین‌ وحضرت‌ زهرا (س) این‌ اندازه‌ بر آن‌ پافشاری‌ کردند؟ چرا ائمة‌ معصومین‌ (ع): در فرصت‌های‌ مناسب‌ آن‌ را نزدمردم‌ مطرح‌ می‌کردند و نام‌ آن‌ را زنده‌ نگاه‌ می‌داشتند؟

برای‌ بدست‌ آوردن‌ علت‌ یا علل‌ اصلی‌ مسأله‌، مطالعة‌ کامل‌ و تحلیل‌ همه‌ جانبة‌ تاریخ‌ فدک‌ از ابتدای‌ فتح‌ آن‌سرزمین‌ تا پایان‌ اقدامات‌ غاصبین‌ و نیز اقدامات‌ امیرالمؤمنین‌ و حضرت‌ زهرا(س) در مقابل‌ آنان‌، بهترین‌راهگشاست‌ و عمق‌ فاجعه‌ و ریشه‌های‌ اصلی‌ آن‌ را روشن‌ می‌کند.

در زمینة‌ مسألة‌ فدک‌ نوشته‌های‌ بسیاری‌ تدوین‌ شده‌ تا این‌ چراغِ راه‌، همیشه‌ روشن‌ باشد و راهیان‌ نور به‌راحتی‌ طی‌ طریق‌ کنند. کتابهایی‌ که‌ در این‌ زمینه‌ نوشته‌ شده‌ اکثراً در یکی‌ از دو جهت‌ ذیل‌ و یا هر دو جهت‌ به‌صورت‌ آمیخته‌ تدوین‌ شده‌ است‌:

1. تاریخچة‌ فدک‌.
2. خطابة‌ حضرت‌ زهرا (س).
گذشته‌ از کتبی‌ که‌ قسمتی‌ از آنها مربوط‌ به‌ مسئلة‌ فدک‌ است‌، تعداد کتابهای‌ مستقلی‌ که‌ در این‌ زمینه‌ تألیف‌شده‌ و به‌ دست‌ ما رسیده‌ حدود 250 عنوان‌ کتاب‌ است‌، و هنوز جای‌ گفتار بیشتر و تفسیر افزونتر دربارة‌ غصب‌فدک‌ و خطابة‌ حضرت‌ وجود دارد.

کتاب‌ «اسرار فدک‌» بعنوان‌ ادامة‌ راه‌ مدافعان‌ همیشه‌ بیدار فاطمه‌ (س)، و با استفاده‌ از نتایج‌ زحماتشان‌ که‌راهی‌ به‌ بلندای‌ چهارده‌ قرن‌ پیموده‌ است‌، به‌ دریای‌ رحمت‌ فاطمی‌ تقدیم‌ گردیده‌ تا انجام‌ وظیفه‌ای‌ در پیشگاه‌آن‌ امید دلها باشد.

هدف‌ از این‌ تألیف‌، بیان‌ ناگفته‌هایی‌ از ماجرای‌ فدک‌ و عرضة‌ کاملی‌ از آن‌ حکایت‌ می‌باشد که‌ در دو جهت‌ترسیم‌ شده‌ است‌:

اول‌:
جمع‌بندی‌ و تدوین‌ یک‌ صورت‌ کامل‌ از ماجرای‌ فدک‌ از ابتدای‌ فتح‌ آن‌ سرزمین‌ و بخشش‌ آن‌ از سوی‌پیامبر (ص) به‌ حضرت‌ زهرا (س) تا غصب‌ آن‌، و انگیزه‌های‌ غاصبین‌ و اقدامات‌ متقابل‌ امیرالمؤمنین‌ و حضرت‌فاطمه‌ (ع) در مقابله‌ با آنان‌، و نتیجة‌ نهایی‌ در ماجرای‌ فدک‌.

برای‌ این‌ منظور جمع‌آوری‌ کلیه‌ متون‌ مربوط‌ به‌ موضوع‌ انجام‌ شد و سپس‌ با تطبیق‌ و تلفیق‌ و مقایسه‌ وجمع‌بندی‌ آنها مجموعه‌ای‌ کامل‌ که‌ شامل‌ همة‌ مسایل‌ مربوط‌ به‌ فدک‌ است‌، تنظیم‌ گردید تا وقایع‌ قبل‌ و بعد ومقارن‌ خطبه‌ فاطمیّه‌ (س) در جای‌ خود قرار گرفته‌ و کیفیت‌ خطابه‌ به‌ خوبی‌ ترسیم‌ گردد.

دوم‌:
تقدیم‌ متن‌ مقابله‌ و تحقیق‌ شدة‌ کاملی‌ از خطابة‌ حضرت‌ زهرا (س) که‌ تاکنون‌ انجام‌ نشده‌ است‌، چرا که‌ اکثرکتب‌ فقط‌ به‌ یک‌ روایت‌ از کتاب‌ احتجاج‌ اکتفا کرده‌ و احیاناً شواهدی‌ از کتب‌ دیگر آورده‌اند و مقابلة‌ کامل‌ باهمة‌ نسخ‌ تاکنون‌ انجام‌ نشده‌ است‌.

با فحص‌ دقیقی‌ که‌ انجام‌ شد، خطبة‌ حضرت‌ در 15 مدرک‌ مهم‌ نقل‌ شده‌است‌: دلائل‌ الاءمامة‌، الاحتجاج‌،کشف‌ الغمة‌، شرح‌ الاخبار، الکتاب‌ المبین‌، الشافی‌، شرح‌ نهج‌ البلاغة‌ ابن‌میثم‌، الطرائف‌، انوار الیقین‌، منال‌الطالب‌، بلاغات‌ النساء، شرح‌ نهج‌ البلاغة‌ ابن‌ابی‌الحدید، نثرالدر، التذکرة‌ الحمدونیة‌، الفاضل‌ فی‌ صفة‌ الادب‌الکامل‌.

این‌ منابع‌ در دسترس‌ است‌ و اکثر آنها چاپ‌ شده‌اند که‌ با معرفی‌ کامل‌ در بخش‌ ششم‌ کتاب‌ آمده‌ است‌. متن‌خطابة‌ حضرت‌ زهرا (س) در این‌ کتاب‌ ـ که‌ در حکم‌ 15 نسخه‌اند ـ با یکدیگر مقابله‌ گردیده‌ و طی‌ مراحلی‌ که‌ درفصل‌ ششم‌ بیان‌ شده‌ تلفیق‌ گشته‌، و متن‌ کامل‌ عیار و منقّح‌ آماده‌ و به‌ خواننده‌ ارجمند تقدیم‌ شده‌ است‌.همچنین‌ ترجمة‌ کاملی‌ نیز از خطبه‌ انجام‌ پذیرفته‌ است‌. این‌ جمع‌بندی‌ نسخه‌ها سبب‌ شد تا بسیاری‌ ازافتادگی‌ها و نارسائیهای‌ عبارات‌ که‌ در اثر نسخه‌ برداریهای‌ چهارده‌ قرن‌ بوقوع‌ پیوسته‌ برطرف‌ شود و قطعه‌های‌بسیار مهمی‌ که‌ از تسلسل‌ ماجرا حذف‌ شده‌ بود، به‌ جای‌ خود باز گردد.

با در نظر گرفتن‌ این‌ دو هدف‌، کتاب‌ «اسرار فدک‌» در 9 بخش‌ تنظیم‌ شده‌ است‌:

بخش‌ اول‌ :
آغاز مسألة‌ فدک‌ را مطرح‌ کرده‌ و فتح‌ آن‌ پس‌ از خیبر تا بخشش‌ آن‌ از سوی‌ پیامبر(ص) و به‌ امر پروردگار به‌حضرت‌ زهرا (س) و تصرف‌ آنحضرت‌ و استفادة‌ چهار سالة‌ فقرا از جود و بخشش‌ بیکران‌ آن‌ حضرت‌ را بیان‌داشته‌، تا آنجا که‌ غاصبین‌ اقدام‌ به‌ غصب‌ آن‌ نمودند ...

بخش‌ دوم‌:
بیانگر اقدامات‌ امیرالمؤمنین‌ و حضرت‌ زهرا (ع) در مقابله‌ با غاصبان‌ است‌ تا با روشن‌ شدن‌ ابعاد مختلف‌این‌ ظلم‌ معلوم‌ شود که‌ به‌ سادگی‌ نمی‌توان‌ از کنار آن‌ گذشت‌، چرا که‌ امیرالمؤمنین‌ و حضرت‌ زهرا (ع)می‌توانستند بی‌تفاوت‌ باشند ولی‌ مقابله‌ کردند و تا آخرین‌ قدم‌ ایستادند.

بخش‌ سوم‌ :
گویای‌ اقدامات‌ عجیبی‌ است‌ که‌ غاصبین‌ پس‌ از تثبیت‌ غصب‌ فدک‌ به‌ آن‌ دست‌ یازیدند، و با عملکرد خودیک‌ باره‌ پرده‌ از ابهامات‌ امر برداشتند و مسأله‌ برای‌ همگان‌ روشن‌ شد.

بخش‌ چهارم‌:
زمینة‌ مسأله‌ و ریشه‌یابی‌ در اعماق‌ عقیدتی‌ ـ اجتماعی‌ موضوع‌ مطرح‌ شده‌ است‌، تا خواننده‌ قبل‌ از مطالعة‌اصل‌ ماجرا، بینش‌ و زمینة‌ فکری‌ لازم‌ برای‌ تحلیل‌ مسأله‌ را داشته‌ باشد.

بخش‌ پنجم‌:
ترسیم‌ و تحلیلی‌ از خطابة‌ حضرت‌ زهرا (س) در مسجد پیامبر (ص) به‌ ضمیمة‌ خلاصه‌ای‌ از آن‌ است‌، که‌آمادگی‌ لازم‌ را برای‌ مطالعة‌ متن‌ عربی‌ و ترجمة‌ فارسی‌ آن‌ ایجاد می‌کند.

بخش‌ ششم‌:
مربوط‌ به‌ سند و متن‌ خطابة‌ حضرت‌ زهرا(س) و بیان‌ کار انجام‌ شده‌ در این‌ کتاب‌ است‌. کتابشناسی‌ مفصلی‌نیز دربارة‌ فدک‌ و خطابة‌ حضرت‌ تقدیم‌ شده‌، تا راهگشای‌ محققان‌ باشد.

بخش‌ هفتم‌:
کتاب‌ متن‌ کامل‌ و مقابله‌ شدة‌ خطابة‌ حضرت‌ زهرا(س) است‌ و در پاورقی‌ها اختلاف‌ نسخه‌ها و توضیحات‌لازم‌ برای‌ تبیین‌ متن‌ آمده‌ است‌.

بخش‌ هشتم‌:
ترجمة‌ فارسی‌ خطابة‌ حضرت‌ است‌ و در پی‌نوشته‌ها برخی‌ اختلافات‌ نسخه‌ها ذکر شده‌ است‌.
در آخرین‌ قسمت‌ کتاب‌ بخشی‌ به‌ عنوان‌ «پروندة‌ باز فدک‌» مطرح‌ شده‌ و طی‌ آن‌ سندیّت‌ علمی‌ و اجتماعی‌فدک‌ برای‌ شیعه‌ و عاقبت‌ غاصبین‌ آن‌، و آنچه‌ آینده‌های‌ فدک‌ را ترسیم‌ کرده‌، تبیین‌ گردیده‌ است‌.