بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج البلاغه

معرفي:
این کتاب که بخشی از مباحث اخلاقی آیت‌الله مصباح است، با تلاش حجت‌الاسلام و المسلمین کریم سبحانی در 21 گفتار تدوین و نگارش یافته و در دست مخاطبان قرار گرفت.

این کتاب نیز در ادامه شرح و توضیح موضوعی روایات معصومین(ع) به گونه‌ای مفصل به بیان صفات و ویژگی‌های بندگان شایسته و نالایق خداوند از منظر حضرت علی(ع)، با محوریت نهج‌البلاغه پرداخته است.

می‌توان این کتاب را به دو بخش تقسیم کرد. بخش نخست اوصاف بندگان شایسته خداوند به عنوان بهترین‌ها و بخش دوم نیز اوصاف دوستان و سرسپردگان شیطان به عنوان بدترین‌ها را از دیدگاه نهج‌البلاغه بر شمرده است.

در بخش نخست این نوشتار، مباحث ذیل بیان شده است: ضرورت مبارزه با نفس و مفهوم آن و عقل در علم اخلاق؛ عوامل هدایت انسان به کمال و تعالی و نقش یاری خداوند در مبارزه با نفس با اشاره به فراز آغازین خطبه 86 نهج‌البلاغه؛ ستایش اندوه و ترس از خداوند با توجه به فرمایش حضرت علی(ع) در نهج البلاغه با بیان آیات و روایاتی در این زمینه؛ دلیل سفارش به حزن و اندوه و ترس در آموزه‌های دینی با ذکر فواید ترس از خداوند و رفع شبهات موجود در این زمینه و نیز، اشاره به شادی مطلوب از دیدگاه اسلام.

مباحث دیگر این بخش عبارتند از: ضرورت وجود غرائز و حالات روانی ولزوم استفاده مناسب از آن ها و نقش «شناخت» و «معرفت» در بروز حالات روانی؛ بصیرت دوستان خدا درکلام حضرت علی(ع)؛ چرایی فروتر بودن گمراهان از چارپایان و فرجام پیروی از هوای نفس؛ مفهوم «شهوت» در کلام حضرت و اشاره به کاربرد تکوینی و تشریعی آن؛ ضورت شناخت دنیای نکوهیده از دنیای مطلوب با اشاره به بازتاب منفی دلبستگی‌های دنیا در روان و رفتار انسان.

بخش اول کتاب به بخش ابتدایی از خطبه 86 نهج‌البلاغه که توصیف دوستان خدا بود اختصاص داشت و بخش دوم این کتاب با محوریت بخش دوم خطبه 86 نهج‌البلاغه است که البته در خلال مباحث مربوط به آن در گفتارهایی به فراخور بحث، از میان گل‌واژه‌های دیگر حضرت در نهج‌البلاغه استفاده شده است.

در این بخش مباحث ذیل بیان شده است: نکوهش بدعت گروی و دعوت به گمراهی ،شبهه‌افکنان و جاهلان عالم‌نما و فرجام منحرف کردن دیگران از مسیر حق با اشاره به خطبه 17 نهج‌البلاغه؛ بیان جلوه‌هایی از انحراف و سوء استفاده از قرآن و شکوه حضرت در فراز پایانی خطبه 17 با تأکید بر ایجاد سازگاری برای فهم درست قرآن وسنت؛ ویژگی‌های دوستان و سرسپردگان شیطان با توجه به خطابه 7 نهج‌البلاغه؛ مراتب سه‌گانه انسان‌ها (مخلصین، متقین و گنه‌کاران)؛ توجیه علمی تسلط شیطان بر انسان با شاهد آوردن مسئله هیپنوتیزم؛ شکوه امیر مؤمنان(ع) از شیوه قضاوت در روزگار خویش با اشاره به خطبه 18 نهج‌البلاغه؛ نهی از اختلاف در دین با توجه به آیات قرآن و با ذکر عصمت پیامبر در ابلاغ دین و پاسخ به شبهه پلورالیزم دینی.

در مقدمه کتاب آمده است: این کتاب در حد بضاعت موضوعی خویش ، توانسته است در مسیری عالمانه با محوریت بیانات گهربار حضرت علی(ع) و با بهره‌گیری از آیات قرآن و استفاده از روایات حضرات معصوم(ع) تصویری روشن از ویژگی‌های بهترین و بدترین بندگان خداوند ارائه کند.

بی‌تردید این گونه شرح و توضیح موضوعی روایات ائمه اطهار، علاوه بر این که به ارائه سبکی تازه از روش تحقیق می‌پردازد، می‌تواند پنجره‌ای تازه را در شناخت معارف ناب و انسان ساز اسلامی پیش چشمان تشنگان طریقت و حقیقت بگشاید.

کتاب «بهترین‌ها و بدترین‌ها از دیدگاه نهج‌البلاغه» به قلم آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی، در 304 صفحه، به قیمت 37000 ریال برای نخستین بار به همت انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) منتشر شده است.