توسعه و تضاد: کوششی در جهت تحلیل انقلاب اسلامی و مسائل اجتماعی ایران

معرفي:
یکى از مطرح ترین کتابهایى که رفیع پور نوشته است کتاب «توسعه و تضاد» اوست که بسیار مورد توجه دست اندرکاران عرصه علوم اجتماعى در ایران قرار گرفت. او در این کتاب چنانکه از نام آن پیداست، به تحلیل یکى از مشکلات پیچیده امروز ایران یعنى شناخت موانع رشد علمى در کشور و نیز ارائه طریق هایى براى برون رفت از آن مى پردازد. رفیع پور مى نویسد: حل مسائلى این چنین پیچیده نه تنها از دست افراد مبتدى در علم وسیاست ساخته نیست بلکه حتى کار یک شخص بسیار متفکر و با تجربه نیز نیست. بلکه به اعتقاد او این امر به تعداد زیادى از متفکرین افراد که بتوانند با یکدیگر به طور گروهى و هماهنگ - به دور از تضادها و حسادتها - همکارى کرده و مخلصانه مسائل را بررسى و راه حل هاى مناسب و عملى ارائه دهند، نیاز دارد. او در کتاب توسعه و تضاد در فصل آخر نیز چنین تصریح کرده است که: «باید ابتدا به فکر فراهم آوردن شرایط (یک سیستم تفکر و تفکر ساز) و ساختن افراد متفکر خداجوى یعنى به فکر سازماندهى علم این کشور باشیم تا افراد متفکر وطن دوست و متقى بتوانند چاره جوى مسائل باشند.» زیرا پیشرفت یک کشور در همه زمینه ها (اقتصادى، نظامى، بهداشت، کشاورزى، اجتماعى و ...) به پیشرفت علمى آن بستگى دارد و تا زمینه پیشرفت علمى یا زیرساخت هاى علمى وساختن افراد متفکر را فراهم نکنیم، نمى توانیم امیدى به پیشرفت در زمینه هاى دیگر داشته باشیم.
او سپس با اشاره به برگزارى سمینارها و نشست هاى مختلف در همین زمینه - موانع رشد علمى - به مشکلات این گونه سمینارها در ایران اشاره مى کند و آنها را برمى شمارد و در برخى از بررسى هاى انجام شده بیشتر جنبه آمارى دارند که نویسندگان بیشتر با زمینه قبلى فنى و کمى به مسأله نگریسته اند. در برخى از این نوشته ها - ضمن فواید زیاد - به عوامل ظریف فرهنگى - اجتماعى ایران که مانند هرمن (hormone) عمل مى کنند، کمتر توجه شده است. همچنین تعدادى ترجمه هایى از نوشته هاى دانشمندان در کشورهاى دیگرند که دانستن آنها مفید اما کاربرد آن درایران به تعمق بیشتر نیاز دارد.
توسعه و تضاد از مهم ترین کتابهای رفیع پور است. به حق کم تر جامعه شناسی در ایران حضور دارد که به اندازه وی، به طور عملی و پیمایشی روی جامعه ایران کار کرده باشد و آن را بشناسد. در کتاب توسعه و تضاد که ثمره چندین سال پژوهش اجتماعی است، و البته مورد انتقاد شدید برخی جامعه شناسان نیز می باشد، وی ضمن تبیین و تحلیل علت انقلاب اسلامی، با تئوری های مختلف، وقایع ابتدای انقلاب و جنگ راتحلیل می کند. از جنگ به علت ایجاد انسجام، تجلیل می کند و وقایع دوران سازندگی را مورد نقد شدید قرار می دهد که باعث اوج مصرف گرایی و نابرابری شده است.