درآمدی بر علم و دین

کتاب «درآمدی بر علم و دینِ» نوشته مایکل پول با ترجمه سعید ناجی در 129 صفحه از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشر شد.
مایکل پول نویسنده معاصر بریتانیایی است که بیش از 50 اثر در زمینه علم و دین دارد و در رفع تصور نادرست تعارض علم و دین در غرب قدمهای بسیار مؤثری برداشته است.
وی مدتی ریاست مرکز توسعه مباحث علم و دین در مدارس بریتانیا را برعهده داشته و معتقد است دیدگاهی که علم و دین را در تعارض قرار می‌دهد بسیار اشتباه است. لذا وی به دنبال طرح برنامه‌ای درسی برای آموزش رسمی این موضوعات در مدارس بوده است تا در فراهم آوردن مقدمات ارتقای درک و فهم عمومی مردم از این مطالب مؤثر واقع شود.
سعید ناجی در مقدمه این کتاب آورده است : اگرچه مایکل پول در این کتاب به مشکلات و مسائل موجود بین علم و دین مسیحیت پرداخته است با این همه راه‌حلهای مستدل و معقول وی تا اندازه زیادی فراگیر است و او را به دیدگاههای دینی ما نزدیک کرده است. اطلاعات بسیار این کتاب در زمینه‌های علم‌شناسی، تاریخ علم، دین‌شناسی ، معرفت‌شناسی و تاریخ برخوردهای علم و دین بسیار عمیق‌اند و در عین حال به زبانی بسیار زیبا، ساده و فصیح عرضه شده‌اند.
مترجم این کتاب را از لحاظ فرم و محتوا الگویی بسیار آموزنده برای مؤلفان دانسته و این امر را علت ارائه ترجمه‌های مختلف به زبانهای متفاوت از این کتاب توصیف می‌کند که می‌توان آن را در سالهای آخر دبیرستان و سالهای اول دانشگاه تدریس کرد تا بسیاری از ابهامات و مسائل موجود درباره نسبت علم و دین رفع شوند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: مطالعات و تحقیقات زیادی در غرب صورت گرفته است که نشان می‌دهد بین علم و دین ناسازگاری وجود ندارد. کتاب مایکل پول هم مؤید این نظر است و من وقتی با آن آشنا شدم آرزو کردم که آن را برای دانش‌آموزان و دانشجویان ایرانی ترجمه کنم.
سعید ناجی افزود: یکی از مباحثی که در جامعه ما مورد بی‌توجهی قرار گرفته است مبحث علم و دین است. مسئله این است که بین علم ودین چه رابطه‌ای وجود دارد؟ آیا آنها باهم ناسازگارند، یا اصلاً حوزه‌های معرفتی غیرمرتبط هستند؟ یا اینکه می‌توانند در کنار هم باقی بمانند و با هم تعامل داشته باشند؟ به عنوان مثال وقتی در مورد مسئله معجزات صحبت می‌کنیم برخی طرف علم را می‌گیرند و منکر آنها می‌شوند و برخی طرف دین را می‌گیرند وعلم را رد می‌کنند.
ناجی گفت: درباره مسئله خلقت عده‌ای معتقدند که علم درست می‌گوید و تکامل درست است ولی عده دیگری که معتقد به دین هستند تکامل را رد می‌کنند و معتقدند که آفرینش آدمی از حضرت آدم شروع شده است. این نشان می‌دهد که ممکن است بین معارف علمی و دینی ناسازگاری‌هایی احساس شود و متأسفانه عموم تحصیل‌کردگان علوم جدید بین علم و دین ناسازگاری احساس می‌کنند. درحالی که این احساس، احساس درستی نیست. مطالعات و تحقیقات زیادی در غرب صورت گرفته است که نشان می‌دهد بین علم و دین نا سازگاری وجود ندارد. برای آشنا شدن تحصیل‌کردگان کشورمان با این مباحث کتاب مایکل پول کتاب بسیار جذابی است و بنده وقتی با آن آشنا شدم آرزو کردم که آن را برای دانش‌آموزان و دانشجویان ایرانی ترجمه کنم.
این مترجم در خصوص اینکه چقدر ضرورت پرداختن به این بحث، با زبانی ساده احساس می‌شود گفت: با توجه به اینکه علوم جدیده‌ای که در کشورمان در آموزش و پرورش و در دانشگاهها مورد تدریس قرار می‌گیرند عموماً به صورت پوزیتیویستی و کانالیزه نوشته و تدوین شده‌اند، همچنین معارف دینی مورد تدریس شامل بحثهایی بسیار فنی و پیچیده هستند متأسفانه این احساس تعارض در دانش آموزان و دانشجویان ما بطور نادرستی شدید است. لذا چاره‌ای نیست که کتابهایی از این دست ترجمه یا تألیف شوند تا دانش‌آموزان و دانشجویان با مطالعه آنها به درک مناسبتری از رابطه علم ودین دست یابند. چنانچه در اروپا این مباحث در مدارس تدریس می‌شوند حتی ضرورت آن نیز وجود دارد که ما هم درسی به‌عنوان علم و دین را در مدارسمان داشته باشیم.
سعید ناجی در باره اینکه ما علاوه بر ترجمه این آثار نیاز به تألیفاتی در این زمینه هم داریم،گفت: بله این نیاز وجود دارد چون رابطه علم و مسیحیت با رابطه علم و اسلام به میزان زیادی تفاوت دارد. غربیان بیشتر رابطه علم و مسیحیت را بررسی کرده‌اند و ما هم بایستی به رابطه علم و دین اسلام متمرکز شویم. البته شباهتهایی وجود دارد اما تفاوتهای زیادی هم وجود دارد.
ناجی در این باره که نسبت علم و دین چقدر می‌تواند، به فلسفه‌ورزی برای کودکانمان کمک کند تصریح کرد: یکی از موضوعاتی که مبتلابه جوامع ماست همین موضوع است و فلسفه برای کودکان عموما ًبا موضوعات مبتلابه فلسفی سرو کار دارد. فلسفه برای کودکان چون فلسفه‌ای مربوط به زندگی و حیات آدمی است بنابراین به مشکلات فکری که موجود در جامعه است بیشتر توجه می‌کند. یعنی به مشکلاتی که موجب اختلالات رفتاری می شوند اهمیت بیشتری می‌دهد. لذا این موضوع نسبت علم و دین هم می‌تواند به موضوع چالش‌انگیزی در فلسفه برای کودکان تبدیل شود.

منبع: خبرگزاری مهر